Advocaat

Of media impact hebben ? Vraag dat eens aan Dick Advocaat. De brave man bracht Oranje tot in de halve finales van het EK Voetbal, maar wist toen al dat zelfs de titel hem niet meer kon redden. Nu heeft men in Nederland wel een uitgebreide traditie in het deskundig schandnagelen van publieke figuren, maar het valt ook voor veel managers te vrezen dat hier een algemene trend is ingezet. Advocaat is niet moeten gaan omdat hij een slechte wissel doorvoerde, maar wel omdat hij slecht communiceerde en omdat het gros van de Nederlandse (sport)media daarom ophielden te registreren, maar enkel nog regisseerden. Het ergste is dat hij dat laatste had moeten weten. Dàt was zijn fout.

Advocaat maakte mee wat tegenwoordig veel managers het zweet doet uitslaan. Dat niet de inhoud van beslissingen de evaluatienorm is, maar wel het door communicatie gecreëerde beeld van de beslissing. Want of Arjan Robben - de vermaledijde Advocaat-wissel tegen Tsjechië - een half uur langer op het terrein had gestaan of niet, wijzigt weinig aan het feit dat veel managementbeslissingen maar zo fout zijn in de mate dat er een meerderheid wordt gevonden die ze fout vindt. Of positief gesteld : hoe zorgen dat een meerderheid mijn beslissing juist vindt ? Dat betekent dus communicatie en daar is de specialisatiegraad helaas nog niet altijd even diep doorgedrongen. Anders gezegd : de communicatie rond de wissel was alvast beroerder dan de wissel zelf.

Managers mogen het zichzelf aanwrijven als ze met die realiteit geen rekening houden, maar echt eerlijk lijkt het niet. Opgeleid om ingewikkelde problemen op te lossen, worden ze afgerekend door een publiek waarvan de zintuigen zelden dezelfde ontwikkelingskansen hebben genoten om ze ten volle te beoordelen. Alsof wij als culinaire leek alle smaken uit een sterrenkeuken proeven. Nee, lekker of niet lekker, dat is het versimpelde toetsingsvenster dat onze evaluatie in een hogere versnelling plaatst en ons keuzeproces uiteindelijk vergemakkelijkt. Uiteindelijk bepaalt dan vooral de entourage de kwaliteit van het product. Ook dat had Advocaat moeten weten.

De economische impact is in de sport al bij al inferieur aan de mentale, maar de parallellen met het echte bedrijfsleven zijn getrokken. Want net als de 16 miljoen concurrenten die Advocaats doen en laten vanaf dag 1 volgden, heeft elk management zijn beslissingen tegen het licht te houden van de aanvaardingsgraad die personeel en publiek toestaan. Duidelijke communicatieskills zijn dan onontbeerlijk en misschien zijn onze leidinggevende figuren wel te veel gespecialiseerd in het oplossen van problemen en daardoor juist te weinig in het communiceren ervan, waardoor het ongeloof in de juistheid van de beslissing het draagvlak van de manager ondergraaft. Want kan een specialist zich nog onthechten van zijn beslissing en zijn beslissing door de ogen van de doelgroep bekijken ? Zeker wie in de publieke vitrine staat, weet dat hij of zij niet alleen de juiste beslissingen moet nemen, maar op de eerste plaats moet communiceren dat ze juist zijn. Mogelijk moeten managers in de toekomst vooral opgeleid worden om, nadat ze ingewikkelde problemen hebben opgelost, ze ook nog eens eenvoudig te kunnen uitleggen. Wie doorheen het gehaspel van Advocaat goed luisterde, ontwaarde een niet eens onlogische tactische uitleg voor de Robben-wissel. Had hij het maar in simpele woorden kunnen uitleggen, dan waren zijn overlevingskansen alvast groter geweest. De manager met de beste uitleg krijgt nu eenmaal een grotere foutenmarge. Al zijn ook daar grenzen aan en maar goed ook, maar er valt iets voor te zeggen dat publieke figuren alvast ook rekening houden met de publieke klant en hoe hij het eindproduct beoordeelt : lekker of niet lekker. Dat zijn nu eenmaal de wetten van de markt, die de manager zijn dikbelegde boterham helpen verdienen.

Om te voorkomen dat besluitvorming wordt gepopulariseerd of andersom het publiek wordt geridiculiseerd, moeten pers en media de intermediërende organen zijn die vertalen, duiden en focussen. Laat dat hetgeen zijn dat ontbrak bij het Nederlandse sportjournaille waarbij sommigen de oppositie voluit het forum gaven om onder het mom van wedstrijdanalyses naast Advocaats C4 ook meteen hun eigen CV op te sturen voor de functie. Enig tegengewicht ware wenselijk geweest, maar laat ons wel wezen : in een zaak van allen tegen één wordt registreren altijd wel een beetje regisseren.

Wie in de publieke vitrine functioneert, weet dat wat publiek juist lijkt meteen een belangrijke graadmeter wordt voor inhoudelijke juistheid. Perceptie dus, al lijkt dat woord tegenwoordig wel bij wet verboden. Maar daar heeft Advocaat nu niks aan : hij kon echt vertrekken.