Een paar weken geleden gehoord op het nieuws op Radio Eén: voor de eerste keer is een Mexicaan de rijkste man ter wereld. Het lijstje met tien gelukkigen is nog steeds hoofdzakelijk gedomineerd door Amerikanen, maar plaats nummer één is nu niet meer een Angelsaksisch onderonsje.

Vermits ik pas bij de eindopsomming van het nieuws de radio inschakelde, heb ik nadien nog eens terug geluisterd naar de achtergrond van dit nieuwsbericht. Wel, dat kan kort worden samengevat: er is geen achtergrond geboden. En dat brengt ons bij een kwalijke evolutie van de nieuwsgaring en -duiding bij de VRT, overigens niet alleen bij de openbare omroep, zelfs nog veel meer bij de andere zenders: de kijkers moet zoveel mogelijk nieuws geboden worden, dat is een graadmeter voor het succes van een zender. Uitleggen wat erachter zit, wat de diepere oorzaken zijn, dat is er niet meer bij of toch veel minder dan vroeger. Die evolutie merken we ook internationaal, kijk maar naar CNN, ondertussen gekopieerd door Kanaal Z, waar onderaan het beeld een doorlopende streaming band loopt met telexberichtjes. Vermoeiend om volgen, maar zeker niet verhelderend. Tegen dat het ene bericht goed en wel tot ons is doorgedrongen, is het volgende er al, en dan het derde en dan nog één. Geen tijd dus om na te denken, maar we denken toch dat we goed bediend zijn, want we hebben veel nieuws gehoord of gelezen.

De VRT mag zich niet verschuilen achter overdreven marketingdenken, alleen doen en brengen wat mensen willen is geen optie voor een openbare zender. Als je daar niet wat doormengt dat ook de meer geïnteresseerde burger wil weten eindig je alleen met losse flodders.

De openbare omroep moet dus meer doen. Al was het maar omdat het de openbare omroep is, al was het maar omdat de beste journalisten daar zitten, al was het maar omdat een geïnteresseerd burger in eerste instantie naar de VRT grijpt om goed geïnformeerd te worden. Noteer dat de VRT geregeld wel de zaak klaart, maar niet genoeg helaas....

Dus bij de zoveelste crisis rond BHV, of stilgevallen luchthavens, niet teveel nieuwsflitsen die zowat niets zeggen, (niet de schuld van de VRT, crisissen blijven inderdaad soms “hangen”, zonder enige merkbare evolutie), maar wel correcte achtergrond geven. Democratie werkt alleen met geïnformeerde burgers, niet met snelberichtjes zonder duiding.

Verbaas ons en wees gerust, we zullen erkentelijk en dankbaar zijn.

Frank Van Oss is communication consultant-coach en lid van de C-board.