Verschillende trends hebben ervoor gezorgd dat in onze samenleving groepsaanhorigheid afgenomen is. De verstedelijking zorgde ervoor dat we zo dicht bij elkaar gingen wonen dat we de concentratie van mensen ervoeren als een bijkomende bedreiging in plaats van een extra veiligheid. Geen wonder dat mensen mekaar eerder begroeten op het platteland. Veelvuldige verhuizingen en de toenemende kleuring van de maatschappij zorgt ervoor dat groepsaanhorigheid alsmaar minder kan gedeeld worden met mensen in onze onmiddellijke leefomgeving. En wanneer dat wel zo is, kijken we alweer enkele straten verder en zien we buurten met mensen die zich niet in onze groep inschrijven maar wel confronterend dicht nabij zijn in een schijnbaar krimpende wereld. We worden dus wel verplicht om ons te bedienen van veelvuldige identiteiten. En daar ontstaat al onmiddellijk een nieuwe vorm van ongelijkheid; tussen zij die hiermee worstelen en zij die bij wijze van spreken jongleren met de talloze identiteiten waarvan ze zich bedienen.

Authenticiteit is een van de belangrijkste kernwaarden geworden, omdat ze ons toelaat om met die meervoudige identiteit om te gaan. Wie kunnen we vertrouwen, wie volgen we en op wie baseren wij ons oordeel? Vroeger, in de groep, was dat duidelijk; je vertrouwde op wie tot de groep behoorde en wel in volgorde van de algemeen aanvaarde hiërarchie. Dat dat is voorbij. En daarom hebben wij behoefte aan uitgesproken statements. Hoe iemand zich kleedt, wat iemand leest of bekijkt, de standpunten die iemand belijdt, de straat waar iemand woont, de piercing door de neus of net de totale afwezigheid van een piercing, excentrieke hobby’s of net het herkenbaar gewone cultiveren… het is voor ons een ingewikkeld maar levensnoodzakelijk spel van signalen wie voor welke situatie tot een van onze veelvuldige identiteiten behoort. We zoeken daarbij zelfs niet naar ons evenbeeld, want hoe zouden wij wel iemand met identiek dezelfde identiteitsmix als de onze als authentiek kunnen beschouwen? En authenticiteit is wat wij nodig hebben, want enkel als wij er op kunnen rekenen dat we niet misleid worden kunnen wij onze verdediging laten zakken. Niet verwonderlijk dan ook dat wanneer we ons door iemand verraden of bedrogen voelt dat gebrek aan authenticiteit, zich anders voordoen dan men is en leugenachtig zijn het eerste is wat wij aan zo’n persoon zullen aanwrijven. Terwijl de realiteit misschien is dat van meet af aan duidelijk was dat die persoon gewoon een ander belang had dan het onze.

Noël Slangen
Twitter @NoelSlangen